Detaljna biografija: Galija

Osnovne informacije

Galija (latinski: Gallia, grčki: Γαλατία [Galatía]) je historijski naziv koji su Rimljani i njihovi suvremenici koristili za područja zapadne Evrope koja otprilike odgovaraju današnjoj Francuskoj, Luksemburgu i Belgiji, ali se ponekad pod time podrazumijeva i dolina Poa, zapadna Švicarska te delovi Nizozemske i Njemačke zapadno od Rajne. Njeni stanovnici su se nazivali Gali (francuski: Gaulois), iako je taj izraz u širem smislu označavao sve drevne govornike galskog jezika (drevne varijante keltskog). Ovaj je jezik bio širopko rasprotranjen u Evropi, ali u samoj Galiji su se govorili posebni jezici (uključujući barem akvitanski jezik i mogući belgijski jezik).

Cisalpijska Galija

Rimljani su pre 42. godine st. e. Cisalpijskom Galijom (Gallia Cisalpina) nazvali oblast severne Italije koja leži između Apenina i Alpa, odnosno "s ove strane (tj. južno od) Alpa", za razliku od Transalpijske Galije (Gallia Transalpina), koja se nalazila "s one strane (tj. severno od) Alpa".

Rimljani su keltska plemena koja su upadala u severnu Italiju nazvali Galima. Ta plemena, koja su možda poticala iz oblasti gornjeg toka Dunava, kretala su se prema zapadu u 8. i 7. veku stare ere i oko 400. godine prešla u severnu Italiju. Premda su naišli na snažan otpor Veneta, koji su živeli na severoistoku Apeninskog poluostrva, galska su plemena ipak dugo pustošila Italiju i 390. godine st. e. čak zauzela sam grad Rim.

Kelti i Grci

Transalpijska Galija, dakle "Galija s one strane (tj. severno od) Alpa" ponekad se označava i jednostavno kao "Galija" i odnosi se otprilike na oblast današnje Francuske. Tu su oblast zauzela keltska plemena koja su se iz oblasti oko gornjeg toka reke Dunava kretala na zapad i koja su u Galiji pokorila i asimilovala prethodno tamošnje stanovništvo poznato uglavnom pod imenom "Liguri". Galija je prvi dodir s mediteranskom civilizacijom ostvarila kada je tamo osnovana grčka kolonija Masilija (Massilia, danas Marseille) oko 600. godine st. e. Ovaj je grad postao važan centar helenističke kulture i civilizacije, koja se iz njega širila u dubinu kompa i duž obale.

Čak i pre dolaska Rimljana Gali su bili na relativno visokom stupnju civilizacije.

Rimljani

Rim se prvi put zainteresovao za Transalpijsku Galiju zbog potrebe da uspostavi sigurnu kopnenu vezu sa svojim saveznikom Saguntom (danas Sagunto) u Hispaniji. Tu sigurnu komunikaciju uglavnom je obezbeđivala Masilija, ali u 2. veku st. e. ovaj su grad napali prvo Liguri, a zatim i keltska plemena Alobrožana i Arverna, pa su sami Rimljani morali angažovati svoju vojsku da bi ih porazili. Ovim vojnim pohodima Rimljani su stekli kontrolu nad galskom teritorijom između Alpa i reke Rone sve do Genave (Genava, danas Ženeva) na severu. Ta je teritorija 121. godine st. e. pretvorena u rimsku provinciju, koja se prvo nazivala jednostavno "Provincija" (Provincia, odatle današnji naziv "Provansa", franc. Provence).

Romanizacija

Romanizacija Transalpijske Galije tekla je veoma brzo, čemu je možda pomogao i viševekovni kontakt s Grcima u Masiliji. Novi gradovi su podignuti na mestima ranijih utvrđenih brdskih naselja, izgrađene su javne građevine i putevi, a Gali su vrlo brzo shvatili sve prednosti romanizacije. Uvedene su i rimske ideje te, kasnije, kult cara, a u Narbonu je ustanovljeno središte provincijske uprave. Od 2. veka n. e. u Galiju počinje prodirati hrišćanstvo, koje se tamo konačno učvrstilo do 4. veka. Pošto je jezik crkve bio latinski, hrišćanstvo je značajno doprinelo nestanku galskog jezika. U doba poznog rimskog carstva Galija je dala nekoliko značajnih rimskih književnika, među kojima su Auzonije, Paulin iz Nole i Sidonije.

Povezano

Ambioriks

Asteriks - francuski strip s radnjom smještenom u Galiju 40-ih pne.-

Tijelo iz močvare

Braccae - hlače koje su predstavljale karakterističnu galsku odjeću

Cisalpinska Galija

Galatija

Galo-rimska kultura

Galski jezik

Gali

Lugdunum

Rimska Republika

Rimska Galija

Gallia Narbonensis

Vercingetoriks

Travian