Detaljna biografija: Vizelj

Osnovne informacije

Vizelj je kanalisana reka u krajnjem jugozapadnom delu Banata, i severnom delu centralne Srbije. Leva je pritoka Dunava, u koga se uliva kod Krnjače. Celom svojom dužinom teče kroz Pančevački rit, odnosno teritorijom opštine Palilula u okviru administrativne teritorije Grada Beograda.

Tok

Vizelj izvire severno od Padinske Skele, u središnjem delu Pančevačkog rita koji predstavlja nekadašnju plavnu močvaru u jugozapadnom kraju Banata. Izvire na lokalitetu Livade, i najpre teče na zapad gde u rejonu Puškara prima Sefkerinski kanal sa desne strane, a kod Carske šume, takođe sa desne strane, prima kanal Buk. Buk povezuje Vizelj sa Besnim fokom i kanalom Kišvara na zapadu. Od te tačke, Vizelj generalno teče u pravcu sever-jug, uz mnogobrojne krivine i meandre, prateći u gornjem toku Zrenjaninski put. Teče između rejona Nove livade na istoku, i Galina greda i Zlobatska bara na zapadu.

Karakteristike

Usled kanalisanja i veštačkog povezivanja sa susednim vodotokovima i kanalima, za Vizelj se daju različite dužine, od 27 do 31 kilometra. Reka je duboka od 1.5 do 2 metra, i u proseku je široka 50 metara.

Jojkićev Dunavac, koji čini završni deo vodotoka, je u stvari 6 kilometara dugačak kanal, prosečen krajem 1950-ih radi odvodnjavanja terena. U Borči se nalazi pumpna stanica koja prebacuje vodu iz Jojkićevog Dunavca u Mokri Sebeš.

U periodima normalnog i povišenog vodostaja, manja plovila mogu da uplove u kanal, ali tokom niskog nivoa kanal nije plovan. Međutim, kanal je pogodan za kajakaštvo. U svrhu ovog sporta koristi se od 1972. godine, kada je osnovan prvi kajakaški klub u Borči.

Vizelj je i ime PKB-ove farme svinja.

Istorijat i osnivanje grupe

Najstariji zabeleženi radovi na kanalisanju reke potiču iz druge polovine 18. veka, za vreme vladavine austrijske carice Marije Terezije. Sredinom 20-og veka, Vizelj je bio plovan za manja plovila. Plovni put počinjao je kod Vrbovskog, i tekao do Reve, gde se ulivao u Dunav. Početkom 1960-ih, sa prokopavanjem Jojkićevog Dunavca, kanal je skraćen i dobio današnji izgled. Kako je teritorija kroz koju teče naglo urbanizovana posle Drugog svetskog rata, a što nije praćeno odgovarajućom komunalnom infrastrukturom, Vizelj je bio sve više i više zagađen.

Delimično je očišćen 2009. godine. Sestre kajakašice Nikolina and Olivera Moldovan, koje su trenirale na Vizelju, uputile su 2012.

Živi svet

U aprilu 2014. godine, prilikom popravke kolektora za otpadne vode, otrovne materije su iscurele u reku, što je dovelo do masovnog pomora ribe. U avgustu 2014. godine, PKB je ispustio u kanal veliku količinu amonijaka, koji je pobio gotovo sav riblji svet. Uprkos zagađenju, Vizelj je popularan među ribolovcima, iako je sportsko pecanje povremeno zabranjeno, kao na primer 2016. godine u dužini od 600 metara, između 3. i 4. kilometra reke.

U jesen 2010. godine, jato od 30 labudova sletelo je na Vizelj. Nastavili su da dolaze svake godine, a jato se udvostručilo. Labudovi su postali lokalna atrakcija. Međutim, područje je pogodio ptičji grip u januaru 2017. godine, od koga je uginulo četrdesetak labudova.

Glutin

Industrijski kompleks Glutin se nalazi u industrijskoj zoni Padinske Skele, uz šetalište kraj obale Vizelja. Glutin je bio državna firma za preradu i uništavanje mrtvih životinja, životinjskog otpada, štavljenje kože i prozvodnju tutkala. Zbog lošeg stanja u kome se kompanija nalazila, radnici su započeli štrajk 2005. godine, i prerada otpada je prestala. 2012. godine država je donirala sredstva kompaniji kako bi se prerada nastavila jer se količina neprerađenog životinjskog otpada gomilala godinama. Umesto toga, štrajkovi su radikalizovani 2012. i 2013. godine, Glutin je otišao u stečaj i zvanično je zatvoren.

Ceo kompleks se prostire na površini od 3,3 hektara, i nalazi se 500 metara od urbanog dela Padinske Skele. U februaru 2019.